Колку младите ги препознаваат општествените проблеми, колку ги познаваат механизмите за граѓанско учество и кои пречки ги посочуваат за поактивно вклучување?
Фондацијата „Ѓорѓи Марјановиќ“ ја објави анализата „Младинското учество и демократскиот интегритет: Анализа на ставовите, искуствата и потребите за граѓанска акција“, подготвена врз основа на анкета спроведена во септември 2026 година.
Во анкетата учествуваа 43 испитаници, а анализата ги разгледува нивните ставови за општествените проблеми, искуствата со граѓанско учество, пречките со кои се соочуваат и условите што би можеле да придонесат за нивно поактивно вклучување во заедницата.
Јаз меѓу свесноста и дејствувањето
Еден од највпечатливите резултати е разликата меѓу препознавањето на проблемите и познавањето на конкретните механизми за дејствување.
Дури 86% од испитаниците сметаат дека можат да препознаат корупција и судир на интереси. Од друга страна, само 25,6% се согласуваат дека ги познаваат механизмите преку кои можат да учествуваат во процесите на одлучување.
Резултатите упатуваат дека информираноста сама по себе не е доволна. За поактивно граѓанско учество потребно е младите да знаат каде можат да се обратат, како да поднесат предлог или барање и како да го следат постапувањето на институциите.
Кои проблеми најчесто ги посочуваат?
Како најизразен општествен проблем, 69,8% од испитаниците ги посочуваат корупцијата и користењето лични врски.
Следуваат партизацијата и политичката поларизација со 62,8%, како и слабото владеење на правото со 46,5%.
Истовремено, испитаниците посочуваат и значајни пречки за поактивно вклучување. 51,2% наведуваат страв од политизација или партиско етикетирање, додека 48,8% изразуваат сомнеж дека институциите ќе ги слушнат.
Интерес за практични форми на учество
Одговорите покажуваат изразен интерес за учење преку конкретно искуство.
62,8% од испитаниците избрале практични работилници како посакувана форма на учење, 55,8% работа на реални локални проблеми, 48,8% средби со институции и експерти, а 44,2% посети на институции.
Овие резултати укажуваат на потребата знаењето да биде поврзано со практична примена и со јасни и достапни начини преку кои младите можат да се вклучат во процесите што ги засегаат нив и нивните заедници.
Основа за понатамошен разговор
Анализата не претендира да ги претстави ставовите на сите млади во Северна Македонија. Примерокот е мал и самоизбран, па резултатите треба да се читаат како индикативен увид и основа за понатамошно истражување и јавна дискусија.
Сепак, одговорите покажуваат дека меѓу испитаниците постои интерес за учење и граѓанско дејствување, но и потреба од појасни можности за вклучување, практични знаења, непартиска средина и видлива институционална реакција.
Целосната анализа, со резултатите од анкетата, графичките прикази и заклучоците, е достапна за преземање подолу.
Анализата ја подготви: Миа Велковска, Фондација „Ѓорѓи Марјановиќ“
